کتاب‌های پرفروش و موفق سالی که گذشت و وضعیت نشر در آغاز سال جدید
گزارشی از کتاب‌های پرفروش و موفق سالی که گذشت و وضعیت نشر در آغاز سال جدید و در آستانه‌ی نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران.

گزارشی از کتاب‌های پرفروش و موفق سالی که گذشت و وضعیت نشر در آغاز سال جدید و در آستانه‌ی نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران.

نرگس سجاوند

تعطیلات پانزده‌روزه‌ی نوروز برای ایرانی‌ها بیشتر یادآور سفر و خانواده و شکم‌چرانی است تا مطالعه‌ی کتاب. ناشران و مطبوعات و کارزارهای فرهنگی اما، در پایان سال ۱۳۹۴ به هر دری زدند تا شاید بخشی از رونق بازار خرید عید را به سمت کتاب و محصولات فرهنگی سوق بدهند. در حالی که تیراژ کتاب‌های جدی تا ۵۰۰ نسخه کاهش یافته و ناشران با مسأله‌ی تکثیر غیرقانونی نسخه‌های دیجیتالی و چاپی کتاب‌هایشان مواجه هستند، اهالی نشر و فرهنگ کارزارهایی به راه انداخته‌اند که از مردم می‌خواهد امسال به جای پول و سررسید و امثالهم، کتاب عیدی بدهند. 

تقریباً تمام مطبوعات و جراید فرهنگی فهرستی ده‌دوازده‌تایی از پیشنهادهایشان برای خرید کتاب عید ارائه کرده‌اند. علاوه بر این، نویسندگان هم با پیام‌های ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی از مردم می‌خواهند که کتاب بخرند و عناوین موردنظرشان را هم پیشنهاد می‌دهند. نکته‌ی جالب درمورد این کارزار آن است که بالاخره نهادهای دولتی و صنفی نظیر خانه‌ی کتاب هم در این زمینه پا پیش گذاشته‌اند و فروش اینترنتی ویژه‌ی عید نوروز بر پا کرده‌اند.

علی‌رغم گلایه‌ها درمورد اقتصاد نشر، به نظر می‌رسد رویکرد منطقی‌تر مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد به مسأله‌ی ممیزی باعث شده دست‌کم بسیاری از عناوینی که در دولت‌های قبل در اداره‌ی سانسور کتاب گرفتار مانده بودند منتشر شوند. آمارهای نشر خبر از افزایش عناوین منتشرشده به نسبت سال‌های قبل می‌دهند و چندین انتشاراتی که در دولت قبل دچار مشکل شده بودند به دوران رونقش خود بازگشته‌اند. کم نیستند کتاب‌هایی که ظرف همین یکی‌دو سال به چاپ‌هایی دو رقمی رسیده‌اند.

از جمله‌ی این آثار می‌توان به جزء از کل نوشته‌ی استیو تولتز با ترجمه‌ی پیمان خاکسار اشاره کرد که هوادارانی گسترده پیدا کرده است. طی دهه‌ی اخیر، پیمان خاکسار با ترجمه‌هایش از رمان‌های کالت معاصر به نامی شناخته‌شده در میان خوانندگان تبدیل شده‌است. 

منوچهر بدیعی که به ترجمه‌‌هایش از آثار جیمز جویس معروف است (هرچند ترجمه‌اش از «اولیس» بیش از دو دهه است که در بخش ممیزی وزارت ارشاد باقی مانده)، امسال ترجمه‌ای ستایش‌برانگیز از «ماه الماس» نوشته‌ی ویلکی کالینز منتشر کرده است که گرچه پرفروش نبوده ولی با استقبال اهالی فرهنگ مواجه شده است.

دو اثر کلاسیک دیگری که در سال ۱۳۹۴ برای اولین بار به فارسی منتشر شده‌اند در راه جک کرواک و تبصره ۲۲ جوزف هلر هستند که با ترجمه‌ی احسان نوروزی و در نشر چشمه چاپ شده‌اند. 

«شکسپیر و شرکا» اثر جرمی مرسی با ترجمه‌ی پوپه میثاقی هم در مدتی کوتاه به چاپ مجدد رسید و در عمده‌ی مطبوعات ادبی نقدهای مثبت گرفت.

مطابق معمول، ترجمه‌های چندباره از کتاب‌هایی همچون «شازده کوچولو» سنت‌اگزوپری و «صدسال تنهایی» گابریل گارسیا مارکز و اخیراً آثار اورهان پاموک و هاروکی موراکامی هم با رونق مواجهند.

آثار ادبی تألیفی نیز رونق چشمگیری در سال جاری داشتند. محمود دولت‌آبادی، نویسنده‌ی سرشناسی که آثارش به زبان‌های دیگر نیز ترجمه شده‌اند و نسخه‌ی انگلیسی رمان «کلنل»اش در حالی با اقبال مواجه شده که نسخه‌ی اصلی فارسی آن هنوز در اداره‌ی ممیزی گیر افتاده است، امسال با انتشار مجموعه‌ داستان «بنی‌آدم» به میان فهرست پرفروش‌ها برگشت. دولت‌آبادی در سال ۱۳۹۴ برگزیده‌ای از متون کلاسیک هم با عنوان «تا سر زلف عروسان سخن» روانه‌ی بازار کرد. 

حسین سناپور هم که با رمان پرفروش «نیمه‌ی غایب» (برنده‌ی جایزه‌ی گلشیری) در میان خوانندگان فارسی شناخته می‌شد امسال رمان سپیدتر از استخوان را منتشر کرد که به گفته‌ی خودش در سال ۹۰ نوشته بود «اما به خاطر وضعیت بد سانسور در دولت قبل» ترجیح داد تحویلش به وزارت ارشاد برای ممیزی را به تعویق بیندازد.

«روزنامه‌ی سفر میمنت اثر ایالات متفرقه‌ی امریغ»، سفرنامه‌ی احمد شاملو به امریکا نیز تقریباً در تمام سال جایگاهش در فهرست پرفروش‌ها را حفظ کرد.

رمان جدید مصطفی مستور، نویسنده‌ی عامه‌پسند سال‌های اخیر، هم در اواخر سال به بازار آمد و مطابق معمول بر فهرست آثار پرفروش تکیه زد. مستور نماینده‌ی نوعی از ادبیات عامه‌پسند معنوی‌گرا است که نظیر جهانی‌اش، پائولو کوئیلو، هم در ایران با اقبال مخاطبان مواجه است.

در کشوری که ۶۰ درصد جمعیتش زیر سی سال است، طبیعتاً کتاب و محصولات فرهنگی کودکان و نوجوانان با رونقی مضاعف همراه است. علاوه بر کتاب‌های کلاسیک ترجمه‌ای مثل «پی‌پی جوراب‌بلند» و آثار شل سیلورستاین و پرفروش‌های معمول مثل مجموعه‌ی هری پاتر، به تازگی آثار تألیفی برای کودکان هم توانسته‌اند با سازوکارهایی نظیر جایزه‌ی «لاک‌پشت پرنده» به میان نسل جدید خوانندگان راه یابند. بخشی از کارزارهای فرهنگی کتاب به عنوان عیدی، از بزرگترها می‌خواهد که پول عیدی کودکان را میان یک کتاب بگذارند.

گرچه این رونق نسبی بازار کتاب با فرارسیدن تعطیلات سال نو و بلبشوی شروع سال بعد به محاقی دو ماهه خواهد رفت، ناشران در این فرصت معمولاً فشرده‌ترین روزهای کاریشان را از سر می‌گذرانند تا خود را برای رونق بعدی در نمایشگاه کتاب تهران در اواسط اردیبهشت ماه آماده کنند. نمایشگاه کتاب تهران که بسیاری آن را یک بازار بزرگ می‌دانند و نه یک نمایشگاه به معنای متداول جهانی‌اش، در سال‌های اخیر در محل مصلی تهران برگزار و با انتقادات فراوانی مواجه شده بود. چندی پیش اما شهردار تهران وعده داد که نمایشگاه امسال در محل جدیدش در بیرون از تهران برگزار خواهد شد. این در حالی است که راه‌های ارتباطی نظیر مترو و جاده و حتی خود ساختمان هم نیمه‌کاره است. 

در سال ۱۳۹۴، جامعه‌ی ادبی فارسی‌زبان با چهره‌های شاخصی نیز خداحافظی کرد. ابوالحسن نجفی (مترجم و زبان‌شناس)، محمد سپانلو (شاعر و مترجم)، مصطفی اسلامیه (مترجم و نمایش‌نامه‌نویس)، رضا دانشور (نویسنده‌ی مقیم آلمان) و فتح‌الله بی‌نیاز (منتقد و داستان‌نویس) از جمله کسانی هستند که در این سال به خاک سپرده شدند. 

 

این نوشته نظریات شخص نویسنده را بیان می‌کند و شورای فرهنگی بریتانیا تنها بستری برای تبادل نظر فراهم کرده‌است. لطفاً نظرات، پیشنهادات و انتقادات خود را به آدرس underline@britishcouncil.org و یا به صفحه فیسبوک ما بفرستید از این پس نیز می توانید با عضویت در کانال تلگرام  ما مطالب مجله ی آندرلاین را دنبال کنید

موضوعات مربوط

موضوعات مرتبط