تعطیلات نوروز و آغاز سال نو نه تنها روحیه افراد و ترافیک شهری و مدارس و بازارها را متحول می‌کند بلکه روال کاری انتشاراتی‌ها را هم تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. بسیاری از انتشاراتی‌ها کتاب‌های جدیدشان را در ماه اسفند به بازار می‌دهند و مجلات و روزنامه‌ها هم ویژه‌نامه‌هایی به مناسبت پایان سال کهنه و شروع سال نو منتشر می‌کنند. نفیسه بهاری از تازه‌های نشر و پرفروش‌های بازار کتاب می‌گوید.

نفیسه بهاری

 

ماه‌های آخر سال در ایران همیشه با ازدحام و شلوغی در خیابان‌ها و بازارها همراه است. اگرچه تعطیلات رسمی سال نو در ایران پنج روز اول سال است اما با حساب تعطیلی ۲۹ اسفند، روز ملی شدن صنعت نفت، و ۱۳ فروردین، روز طبیعت، عملاً تا روز ۱۴ فروردین حال و هوای تعطیلات همچنان پا برجاست. در این بین البته مدارس و دانشگاه‌ها به طور رسمی تا همان چهاردهم فروردین تعطیل هستند. همه‌ی اینها یعنی فرصت‌هایی برای اجرای سنت‌های سال نو، سفر و البته مطالعه. از این شلوغی بازارها بازار کتاب هم سهمی می‌برد. به طوری که بسیاری از انتشاراتی‌ها کتاب‌های جدیدشان را در ماه اسفند به بازار می‌دهند، برای همین بازار کتاب در ایران در ماه اسفند پررونق‌تر از اوقات معمول است. مجلات و روزنامه‌ها هم برای آخر سال هرکدام ویژه‌نامه‌ای به بازار می‌دهند که حداقل به لحاظ حجم پربارترند و می‌شود در آنها رد پاهایی از عناوین ادبی مثل داستان و شعر پیدا کرد. 

یکی از سنت‌های سال نوی ایرانی «عیدی» دادن است که هدیه‌ای کوچک، معمولاً «پول نو»، است به بچه‌ها. اما امسال در فیسبوک کمپینی راه‌اندازی شده است تا این رسم را به «هدیه» دادن کتاب تبدیل کنند و البته با استقبال خوبی هم روبرو شده است. جالب آنکه بازار کتاب هم برای کودکان در این ماه پربار بوده است. «خروس زری پیرهن پری» با تصویرسازی فرشید مثقالی و «ملکه سایه‌ها» و «قصه‌های هفت کلاغون» با تصویرسازی ضیاءالدین جاوید از کتاب‌های احمد شاملو هستند که چاپ جدید آنها به تازگی توسط نشر چشمه منتشر شده‌اند. نشر افق هم سه رمان با نام‌های «خوشبختانه شیر» نوشته‌ی نیل گیمن با ترجمه‌ی پرناز نیری و تصویرگری اسکاتی یانگ، «پریزادان درخت سیب» نوشته سید نوید علی اکبر با تصویرگری حدیثه قربان و «دختر کوچولو فرمانده سبیلو» نوشته الهام مزارعی با تصویرگری ارغوان خسروی را برای کودکان به چاپ رسانده است. 

اما برای آنهایی که تعطیلات را در سفر خواهند گذراند بازار کتاب در این دو ماه برایشان دو سفرنامه داشته است. اولی «پنج سال در یک شهر ایرانی» نوشته‌ی ناپیر مالکوم یکی از اولین مبلغان «انجمن تبلیغی کلیسا» در شهر یزد است. انجمنی که در سال ۱۳۶۱ق/۱۸۹۸م تأسیس شد. مالکوم حدود پنج سال در این شهر به سر برده و در بازگشت به انگلستان تجربیاتش در طی آن سال‌ها را به کتاب تبدیل کرد. کتاب او پیش از این دو بار در لندن (۱۹۰۷، ۱۹۰۵) و دو بار در نیویورک (۱۹۰۵، ۱۹۰۸) به چاپ رسید. این کتاب بعد از یک سال تلاش توسط نشر مهرپادیان با ترجمه‌ی دکتر محمد علی طرفداری به چاپ رسیده است. 

دومین کتاب، سفرنامه‌ی احمد شاملو (۱۳۰۴-۱۳۷۹)، شاعر، مترجم و پژوهشگر معاصر ایرانی است به نام «روزنامه سفر میمنت اثر ایالات متفرقه امریغ». این کتاب که از سال ۱۳۸۴ در انتظار مجوز نشر بود دو ماه قبل بالاخره به چاپ رسید اما خیلی زود چاپ اول آن تمام شد به طوری که انتشارات مازیار چاپ دوم آن را برای ماه اسفند آماده کرده است. شاملو اما درباره‌ی کتاب گفته بود:«این یک سفرنامه‌ی شخصی نیست، بلکه از زبان یک پادشاه فرضی، احتمالاً از طایفه‌ی منحوس قاجاریه روایت می‌شود، تا برخورد دو جور تلقی و دو گونه فرهنگ و برداشت اجتماعی برجسته‌تر جلوه کند. و اینکه قالب طنز را برایش انتخاب کردم، جهتش این است که جنبه‌های انتقادی رویدادها را در این قالب بهتر می‌شود جا انداخت.» 

در بخش ادبیات داستانی نشر شورآفرین مجموعه آثار بریل بینبریج (۱۹۳۲-۲۰۱۰) نویسنده‌ی بزرگ بریتانیایی را در دست چاپ دارد. آثار بینبریج با ترجمه‌ی سلما رضوانجو و آزاده فانی است و «وقتِ هرز»، «کارخانه رو به تعطیلی است»، «استاد جورجی» و تعدادی دیگر از کتابهای او ترجمه و راهی بازار شده‌اند. نشر افق هم برای اولین بار اثری از اوریس ویدمر (۱۹۳۹-۲۰۱۴)، نویسنده، مترجم و منتقد سوئیسی، را در ایران به چاپ رسانده است. رمان «آقای آدامسون»، نوشته‌ی ویدمر، توسط محمود حسینی‌زاد ترجمه شده است.

با نزدیک شدن به پایان سال نشر چشمه مثل سال‌های قبل لیستی از کتاب‌های پرفروش امسال خود را منتشر کرده است. در صدر این جدول کتاب «هیچ چیز مثل مرگ تازه نیست» نوشتهی گروس عبدالمکیان قرار دارد و فارغ از آثار کلاسیک می‌توان به کتاب «عامه‌پسند» نوشته‌ی چارلز بوکفسکی و «مادربزرگت رو از اینجا ببر» نوشته‌ی دیوید سداریس اشاره کرد. 

در نهایت از پرفروش‌های این ماه می‌توان به کتاب «سیرکی که می‌گذرد» نوشته‌ی پاتریک مودیانو با ترجمه‌ی نسیم موسوی پاک از نشر چشمه و «سوکورو تازاکی بیرنگ و سال‌های زیارتش» نوشته‌ی هاروکی موراکامی با ترجمه‌ی امیر مهدی حقیقت باز هم از نشر چشمه اشاره کرد. اما یکی از پرفروشترین‌های رمان فارسی در این ماه که در صدر بسیاری از جداول قرار گرفته است رمان «اتفاق» نوشته‌ی گلی ترقی است از نشر نیلوفر. 

مجلات ادبی هم شماره‌های ویژه‌ی تعطیلات سال نوی خود را به چاپ رسانده‌اند. مجله‌ی بخارا شماره‌ی ۱۰۵ خود را به یکصد و پنجاه شعر از دکتر شفیعی کدکنی، شاعر و نویسندهی معاصر، اختصاص داده است و مقالهای از دکتر داریوش شایگان دربارهی مثلث نیچه، واگنر و بودلر. مجلهی داستان همشهری هم ویژه‌نامه‌ی نوروزیاش را در ۴۰۸ صفحه به همراه لوح فشرده‌ی صوتی به چاپ رسانده است. این شماره‌ی همشهری داستان با آثاری از جعفر مدرس صادقی، مژده دقیقی، علی خدایی، نویسندگان معاصر ایرانی و آیزاک باشویس سینگر، باب نیوهارت و پیتر بیکسل همراه خواهد بود. 

در پایان آنهایی هم که به سفر نمی‌روند و ترجیح بدهند در تهران بمانند از کتاب و کتابخوانی بی‌نصیب نخواهند ماند، چرا که رئیس «کتابخانه‌ی ملی»، بزرگترین کتابخانه‌ی کل کشور، اعلام کرده است به غیر از روز اول فروردین، این کتابخانه در باقی روزهای تعطیل از ۸ صبح تا ۷ شب همچنان به ارائه‌ی خدمات می‌پردازد و البته فرصتی هم برای علاقه‌مندان به گردشگری فراهم شده است تا از معماری و فضاهای این مجوعه بازدید کنند. 

 

این نوشته نظریات شخص نویسنده را بیان می‌کند و شورای فرهنگی بریتانیا تنها بستری برای تبادل نظر فراهم کرده‌است. لطفاً نظرات، پیشنهادات و انتقادات خود را به آدرس underline@britishcouncil.org بفرستید. 

موضوعات مربوط